گمرک جمهوری اسلامی ایران دستورالعمل اجرایی جدیدی را برای ترخیص خودروهای وارداتی متعلق به ایرانیان مقیم خارج از کشور ابلاغ کرده است. این بخشنامه با هدف تسریع در فرآیند ترخیص و در عین حال حفظ حقوق دولت در دریافت عوارض و حقوق ورودی تدوین شده است. بر اساس این دستورالعمل، امکان انجام تشریفات ترخیص برخی خودروها پیش از تعیین نهایی ارزش گمرکی فراهم شده، اما شماره‌گذاری و خروج نهایی آنها مشروط به تسویه مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی خواهد بود.
ترخیص خودرو بدون تعیین ارزش نهایی گمرکی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های دستورالعمل جدید، تعیین تکلیف خودروهایی است که فاقد شناسه ارزش TSC (بانک اطلاعات ارزش گمرک ایران) هستند. بر اساس این بخشنامه، چنانچه مالک خودرو پیش از اعلام نظر کارگروه تعیین ارزش درخواست ترخیص داشته باشد، گمرک می‌تواند با دریافت تعهدنامه، تشریفات مربوط را انجام دهد. در این تعهدنامه، صاحب خودرو موظف می‌شود در صورتی که ارزش تعیین‌شده توسط کارگروه بیشتر از ارزش اظهارشده باشد، بلافاصله پس از اعلام گمرک، مابه‌التفاوت وجوه متعلقه را پرداخت کند.
شماره‌گذاری خودروها مشروط شد
مطابق دستورالعمل جدید، انجام تشریفات گمرکی به معنای صدور مجوز شماره‌گذاری خودرو نخواهد بود. شماره‌گذاری این خودروها منوط به تعیین ارزش نهایی توسط کارگروه مربوط، پرداخت مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی و مختومه شدن پرونده گمرکی است. همچنین مقرر شده است در سامانه جامع امور گمرکی، هشدار مشخصی درباره محدودیت شماره‌گذاری این خودروها ثبت شود.
شرایط خروج خودرو از گمرک
بر اساس بخشنامه ابلاغی، گمرکات اجرایی تا پیش از تعیین تکلیف نهایی ارزش خودرو، مجاز به ثبت بیجک خروج در سامانه جامع امور گمرکی یا تأیید سفر خروج در سامانه جدید نیستند. با این حال، برای تسهیل انتقال خودرو از اماکن گمرکی به انبار صاحب کالا، امکان هماهنگی اداری با پلیس امنیت اقتصادی فراجا پیش‌بینی شده است. بنابراین، جابه‌جایی خودرو در این مرحله به معنای آزادسازی کامل یا صدور مجوز تردد و شماره‌گذاری آن نخواهد بود.
تعیین تکلیف خودروهای ترخیص‌شده قبلی
بخش دیگری از دستورالعمل جدید به خودروهایی اختصاص دارد که پیش از این در چارچوب مصوبه واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور ترخیص شده‌اند، اما همچنان فاقد شناسه ارزش TSC هستند. گمرکات اجرایی موظف شده‌اند پرونده این خودروها را بررسی کرده و در صورت وجود کسری دریافتی، اقدامات قانونی لازم برای مطالبه وجوه را انجام دهند. پس از تعیین ارزش نهایی خودرو و ایجاد شناسه TSC، مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی وصول و پرونده گمرکی مختومه خواهد شد.
صدور مجوز نهایی پس از تسویه حقوق گمرکی
طبق دستورالعمل جدید، پس از تعیین ارزش خودرو توسط کارگروه مربوط و پرداخت تمامی وجوه احتمالی، گمرک نسبت به صدور مجوز خروج نهایی اقدام خواهد کرد. همچنین مدیر یا معاون امور گمرکی موظف است وضعیت نهایی خودرو را با درج عبارت «قابل توجه پلیس راهور» روی اظهارنامه گمرکی تأیید کند.
در مجموع، بخشنامه جدید با هدف جلوگیری از معطلی خودروهای وارداتی در گمرک تدوین شده است، اما خروج نهایی و شماره‌گذاری خودروهای فاقد شناسه ارزش گمرکی همچنان به تعیین ارزش قطعی و تسویه کامل حقوق ورودی وابسته خواهد بود.
